2108081912 (Δευ-Παρ 09:00-19:00)
info@home-biology.gr
Image

  • Τα καλώδια της ΔΕΗ αποτελούν την κύρια πηγή μαγνητικών πεδίων χαμηλών συχνοτήτων - πιθανά καρκινογόνα με βάση έρευνες για διπλασιασμό παιδικής λευχαιμίας σε επίπεδα που καταγράφονται συχνά, ιδιαίτερα σε πυκνοκατοικημένες περιοχές.
  • Πιο συχνή αιτία ανεβασμένων μαγνητικών πεδίων είναι τα εναέρια ή υπόγεια καλώδια χαμηλής τάσης, που υπάρχουν παντού (ιδιαίτερα σε πυκνοκατοικημένες περιοχές, όταν βρίσκονται πολύ κοντά στις κατοικίες, στην ίδια πλευρά του δρόμου και κοντά σε μετασχηματιστές).
  • Κοντά σε καλώδια υψηλής τάσης (μεταλλικοί πυλώνες), εκτός από μαγνητικά πεδία, καταγράφουμε επίσης ανεβασμένα ηλεκτρικά πεδία (συνήθως μόνο σε εξωτερικούς χώρους).
  • Μετρήστε την ακτινοβολία από τα καλώδια της ΔΕΗ με έναν μετρητή ακτινοβολίας χαμηλών συχνοτήτων (η πρόταση μας για καλώδια χαμηλής/μέσης τάσης: μετρητής Gigahertz NFA30M – 55 ευρώ 2ημερη ενοικίαση, 75 ευρώ εβδομαδιαία ενοικίαση,  1285 ευρώ αγορά / η πρόταση μας για καλώδια υψηλής τάσης: μετρητής Trifield TF2 – 55 ευρώ 2ημερη ενοικίαση, 75 ευρώ εβδομαδιαία ενοικίαση, 259 ευρώ αγορά) ή ζητήστε τον Έλεγχο Ηλεκτρομαγνητικής Επιβάρυνσης του χώρου σας από μηχανικό της Home Biology.
  • Τα ηλεκτρικά πεδία από καλώδια υψηλής/μέσης τάσης δεν εισέρχονται στο εσωτερικό των κατοικιών (εξαίρεση οι ξύλινες κατοικίες ή δίπλα σε παράθυρα) και εξωτερικά μπορούμε να τα αποφύγουμε κάτω από δέντρα, κάτω από πέργκολες με αναρριχητικά φυτά ή πλέγμα θωράκισης κ.α.
  • Μπορούμε να μειώσουμε την έκθεση μας στα μαγνητικά πεδία μειώνοντας τις ώρες παραμονής μας στα πιο επιβαρυμένα σημεία ή αλλάζοντας την χρήση των χώρων ή την διάταξη των επίπλων έτσι ώστε τα σημεία υψηλής χρήσης (κρεβάτι, γραφείο, καθιστικό) να μην βρίσκονται στα πιο επιβαρημένα σημεία.
  • Η θωράκιση των μαγνητικών πεδίων γίνεται με φύλλα κραμάτων μετάλλων υψηλής μαγνητικής διαπερατότητας, έχει μεγάλο κόστος και δεν εγγυάται την επίτευξη υψηλού ποσοστού θωράκισης (επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες). Πρώτα προτείνουμε να εξετάζονται οι λύσεις απομάκρυνσης των καλωδίων σε συνεννόηση με την τοπική ΔΕΔΔΗΕ (όταν δέχεται να κάνει εργασίες, με το κόστος να επιβαρύνει τον καταναλωτή).

Πως λειτουργεί το ηλεκτρικό δίκτυο

Η ηλεκτρική ενέργεια δημιουργείται με τη χρήση γεννητριών στους σταθμούς παράγωγής και μεταφέρεται με τη βοήθεια μεταλλικών πυλώνων μέσω αγωγών μεταφοράς (καλώδια υπερυψηλής τάσης 400KV ή υψηλής τάσης 150ΚV όπου KV=kiloVolt=1000Volt) σε υποσταθμούς της ΔΕΗ.

Από εκεί η ενέργεια φτάνει στους καταναλωτές μέσω του δικτύου διανομής (καλώδια πάνω σε τσιμεντένιες / ξύλινες κολώνες ή υπογείως), αφού πρώτα η τάση του ρεύματος με τη χρήση μετασχηματιστών υποβιβαστεί στα 20KV (καλώδια μέσης τάσης) για βιομηχανική χρήση και στα 230/400V (καλώδια χαμηλής τάσης) για οικιακή χρήση.

Τι ακτινοβολίες εκπέμπουν καλώδια και μετασχηματιστές

Όλα τα παραπάνω αγώγιμα μέρη του ηλεκτρικού δικτύου παράγουν ηλεκτρικά πεδία εναλλασσόμενου ρεύματος επειδή βρίσκονται υπό τάση και μαγνητικά πεδία εναλλασσόμενου ρεύματος επειδή διαρρέονται από ρεύμα παράγουν. Το ρεύμα αποκαλείται εναλλασσόμενο γιατί τα ηλεκτρόνια στους ηλεκτροφόρους αγωγούς αλλάζουν φορά κίνησης 50 φορές το δευτερόλεπτο (συχνότητα 50Hz στην Ευρώπη).

Ηλεκτρικά πεδία

  • Τα ηλεκτρικά πεδία αυτά μπλοκάρονται από διάφορα γειωμένα αγώγιμα αντικείμενα όπως δέντρα, τα περισσότερα οικοδομικά υλικά κ.α.
  • Ανεβασμένες τιμές ηλεκτρικών πεδίων καταγράφονται συνήθως μόνο σε εξωτερικούς χώρους πλησίον γραμμών υψηλής ή μέσης τάσης.
  • Πηγή ηλεκτρικών πεδίων αποτελούν τα καλώδια των γραμμών υψηλής τάσης και όχι οι πυλώνες (οι τιμές ακτινοβολιών, λόγω μεγαλύτερου ύψους καλωδίων είναι χαμηλότερες στα σημεία των πυλώνων).
  • Συνηθέστερη πηγή των ηλεκτρικών πεδίων στο εσωτερικό των κατοικιών, είναι τα καλώδια ρεύματος που βρίσκονται εσωτερικά των τοίχων και οι ηλεκτρικές συσκευές και όχι οι γραμμές της ΔΕΗ. Σφάλματα στην μόνωση των καλωδίων ή λάθος συνδέσεις συσκευών (π.χ. μη σύνδεση φωτιστικών οροφής με τον αγωγό προστασίας) μπορεί να δώσουν ανεβασμένες τιμές.

Μαγνητικά πεδία

  • Τα μαγνητικά πεδία διαπερνούν ανεπηρέαστα σχεδόν όλα τα δομικά υλικά.
  • Ανεβασμένες τιμές μαγνητικών πεδίων συνήθως καταγράφονται κοντά σε γραμμές υψηλής τάσης αλλά και κοντά σε καλώδια χαμηλής ή/και μέσης τάσης, ιδιαίτερα σε πυκνοκατοικημένες περιοχές (π.χ. σε διαμερίσματα 1ου και 2ου ορόφου που έχουν κοντά τους εναέρια καλώδια ή σε υπόγειους ή ισόγειους χώρους όταν από το μπροστινό πεζοδρόμιο περνούν υπόγεια).
  • Σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία η συνηθέστερη αιτία υψηλών τιμών μαγνητικών πεδίων είναι τα καλώδια χαμηλής τάσης που βρίσκονται σε κάθε δρόμο. Μόνο το 23% των περιπτώσεων υψηλών τιμών οφείλεται στις γραμμές υψηλής τάσης. Αυτό συμβαίνει γιατί τα μαγνητικά πεδία εξαρτώνται από την ποσότητα ηλεκτρικού ρεύματος που τα διαρρέει και τα καλώδια χαμηλής τάσης μπορεί να διαρρέονται από μεγάλες ποσότητες ρεύματος ιδιαίτερα σε πυκνοκατοικημένες περιοχές. Επιπλέον τα καλώδια χαμηλής τάσης συνήθως βρίσκονται σε πιο κοντινές αποστάσεις από ότι τα καλώδια υψηλής τάσης (που έχουν ελάχιστη απόσταση 20 μέτρων από τις κατοικίες).
  • Οι μετασχηματιστές/υποσταθμοί της ΔΕΗ δημιουργούν τοπικά ανεβασμένα μαγνητικά πεδία, που όμως μειώνονται σε κοντινή απόσταση (συνήθως <5 μέτρων). Ωστόσο, τα καλώδια χαμηλής ή μέσης τάσης που ξεκινούν από τους μετασχηματιστές δημιουργούν συνήθως ανεβασμένα μαγνητικά πεδία λόγω της διαρροής τους με μεγάλη ποσότητα ρεύματος. Στις απομακρυσμένες από το μετασχηματιστή κατοικίες τα μαγνητικά πεδία από τα καλώδια χαμηλής τάσης είναι χαμηλότερα, αφού το περισσότερο ρεύμα έχει ήδη διανεμηθεί στις προηγούμενες, πιο κοντινές στο μετασχηματιστή κατοικίες.
  • Μπορείτε να μειώσετε την έκθεση σας στα μαγνητικά πεδία από τα καλώδια της ΔΕΗ αυξάνοντας την απόσταση σας από αυτά.
  • Τα υλικά μαγνητικής θωράκισης, αποτελούν κράματα μετάλλων (όχι μόλυβδος!) με πολύ υψηλή μαγνητική διαπερατότητα, τα οποία όμως έχουν πολύ υψηλό κόστος (>150 ευρώ/m2) και άλλες ιδιαιτερότητες. Η τοποθέτηση τους δεν προτείνεται χωρίς να έχει προηγηθεί μέτρηση των μαγνητικών πεδίων.
  • Μείωση των μαγνητικών πεδίων είναι εφικτή, σε περίπτωση που η ΔΕΗ υπογειοποιήσει τα γειτονικά καλώδια ή τα μεταφέρει σε πιο απομακρυσμένο σημείο (π.χ στην απέναντι πλευρά του δρόμου). Αν και δεν συνηθίζονται τέτοιες λύσεις, αν επιθυμείτε να θέσετε το ζήτημα σας, επικοινωνήστε με τον Διαχειριστή του Ελληνικού Δικτύου Διανομής Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΔΕΔΔΗΕ, τηλ:2109281600). Η κινητοποίηση της ΔΕΔΔΗΕ μετά από καταγγελία πολίτη δεν αποκλείεται (με το κόστος των εργασιών να επιβαρύνει τον καταγγέλοντα), ωστόσο δεν είναι συνηθισμένη (πιο εφικτή σε περιπτώσεις καλωδίων χαμηλής τάσης και λιγότερο εφικτή σε περιπτώσεις καλωδίων μέσης και υψηλής τάσης).

Είναι πιο ασφαλείς οι υπόγειες σε σχέση με τις υπέργειες (εξωτερικές) γραμμές ρεύματος;

Στις υπόγειες γραμμές τα ηλεκτρικά πεδία μηδενίζονται λόγω της φυσικής γείωσης τους και τα μαγνητικά πεδία μειώνονται γρηγορότερα με την απόσταση λόγω κοντινότερης απόστασης των καλωδίων.

Ωστόσο, επειδή οι υπόγειες γραμμές δεν είναι εμφανείς και συχνά βρίσκονται σε πολύ κοντινές αποστάσεις από χώρους υψηλής χρήσης, μπορεί να προκαλούν αρκετά υψηλά μαγνητικά πεδία χωρίς να το υποψιαζόμαστε σε ισόγεια ή υπόγεια διαμερίσματα ή καταστήματα, σε αυλές, κήπους, πεζοδρόμια κ.α.

Γιατί έχει αυξηθεί η επιβάρυνση μας από το δίκτυο ηλεκτρισμού

1. Η μεγάλη επέκταση του ηλεκτρικού δικτύου πολλαπλασίασε τα σημεία έκθεσης σε ηλεκτρομαγνητικές ακτινοβολίες. Οι γραμμές μεταφοράς έχουν δεκαπλασιαστεί και τα δίκτυα διανομής έχουν εικοσαπλασιαστεί από το 1960 μέχρι σήμερα[1]. Αντίστοιχη είναι και η αύξηση των μετασχηματιστών/υποσταθμών της ΔΕΗ. Στην Αθήνα υπάρχουν 3.500 μετασχηματιστές εγκαταστημένοι σε υπόγεια κατοικιών και 12.000 σε υπαίθριους χώρους (υπάρχουν μετασχηματιστές ελαίου ή αέρος - κάποιοι παλαιότεροι μετασχηματιστές ελαίου περιέχουν κλοφέν, το οποίο θεωρείται επικίνδυνο για την υγεία και έχει απαγορευτεί). 

2.Η μεγαλύτερη κατανάλωση ρεύματος υπερφορτώνει τις υπάρχουσες γραμμές δημιουργώντας μεγαλύτερα εκπεμπόμενα μαγνητικά πεδία. Μόνο την χρονική περίοδο 1990-2009 καταγράφηκε αύξηση >50% της κατανάλωσης ηλεκτρισμού[2]!

3. Οι ακτινοβολίες που εκπέμπονται από τα καλώδια σήμερα έχουν πιο επιβαρυντική κυματομορφή. Η εκτεταμένη χρήση ηλεκτρονικών συσκευών μη γραμμικού φορτίου όπως λαμπτήρες φθορισμού, αντάπτορες εναλλασσόμενου ρεύματος, ηλεκτρονικοί διακόπτες dimmer, κλιματιστικά inverter, τηλεοράσεις plasma, φωτοβολταϊκά συστήματα κ.α. έχει ως αποτέλεσμα την παραμόρφωση του απλού ημιτονοειδούς σήματος των 50Hz του ηλεκτρικού δικτύου με αρμονικές υψηλών συχνοτήτων. Το φαινόμενο αποκαλείται «Βρώμικός Ηλεκτρισμός» επειδή προκαλεί την υπερθέρμανση του ουδετέρου αγωγού και την πρόωρη γήρανση των συσκευών. Επιστήμονες θεωρούν ότι η νέα κυματομορφή του ηλεκτρικού δικτύου είναι ιδιαίτερα επιβαρυντική για τον άνθρωπο[3].

Επηρεάζουν τον άνθρωπο οι ακτινοβολίες από το δίκτυο ηλεκτρισμού; Με ποιες ασθένειες συνδέονται;

  • Σύμφωνα με τον οδηγό της Διεθνούς Επιτροπής Προστασίας από τις Μη-Ιονίζουσες ακτινοβολίες[4], η αλληλεπίδραση με τα εναλλασσόμενα ηλεκτρικά πεδία προκαλεί την ροή ηλεκτρικών φορτίων στο ανθρώπινο σώμα και τον επαναπροσανατολισμό των ηλεκτρικών δίπολων στους ιστούς, ενώ τα μαγνητικά πεδία προκαλούν την κυκλοφορία ηλεκτρικών ρευμάτων ερεθίζοντας τα νευρικά, μυϊκά και αισθητήρια κύτταρα.
  • Ισχυρά ηλεκτρικά πεδία όπως αυτά που υπάρχουν κάτω από γραμμές υψηλής τάσης προκαλούν το ανασήκωμα στις τρίχες μας ενώ ισχυρά μαγνητικά πεδία σε ένα χώρο προκαλούν το τρεμοπαίξιμο της οθόνης των υπολογιστών ή της τηλεόρασης (όχι στις νεότερες οθόνες LCD).
  • Παλαιότερα υπήρχε η άποψη ότι ακτινοβολίες χαμηλών συχνοτήτων σε χαμηλές εντάσεις δεν έχουν αρκετή ενέργεια (φωτόνια) και ως εκ τούτου ο οργανισμός μας δεν θα μπορούσε να τα ξεχωρίσει από τα φυσικά ηλεκτρομαγνητικά κύματα που παράγει το σώμα του (thermal noise).
  • Ωστόσο όπως έχουν δείξει έρευνες από το 1977 (Adey και Bawin) οι οργανισμοί μπορεί να αντιληφθούν εξωγενή ηλεκτρομαγνητικά σήματα πολύ χαμηλής έντασης και να εμφανίσουν μεγαλύτερη αντίδραση σε αυτά από ότι σε ισχυρότερα.
  • Η εξήγηση του φαινομένου της κυτταρικής ενίσχυσης ενός εξωγενούς σήματος έδωσε το 1994 στους Gilbert και Rodbell το βραβείο Νόμπελ. Οι πρωτεΐνες G ενοποιούν πολλαπλά σήματα εξωτερικά των κυττάρων και ενεργοποιούν διάφορα κυτταρικά συστήματα ενίσχυσης. Εξαιτίας αυτών, ένα και μόνο φωτόνιο ηλεκτρομαγνητικής ενέργειας είναι ικανό να ξεκινήσει την μαζική είσοδο ασβεστίου μέσα στα κύτταρα, ενεργοποιώντας πολλές βιολογικές λειτουργίες[5].

Νεότερες έρευνες

Οι περισσότερες έρευνες που έχουν πραγματοποιηθεί αφορούν τα εκπεμπόμενα μαγνητικά πεδία από καλώδια υψηλής / χαμηλής τάσης και άλλες πηγές.

Μέχρι σήμερα έρευνες έχουν συνδέσει τις ακτινοβολίες χαμηλών συχνοτήτων με τις αποβολές εγκυμοσύνης, το Αλτσχάϊμερ, την λευχαιμία, τον καρκίνο του δέρματος, την σκλήρυνση κατά πλάκας κ.α.

Λόγω της σύνδεσης τους με τη πρόκληση παιδικής λευχαιμίας, τα μαγνητικά πεδία έχουν καταταχθεί στα πιθανά καρκινογόνα το 1998 από το Εθνικό Ινστιτούτο Περιβαλλοντικής Υγείας των Η.Π.Α. (NIEHS) [6] και το 2001 από το Διεθνές Πρακτορείο Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC) του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας[7].

"Νέες έρευνες, δείχνουν ότι σχεδόν όλες οι μάστιγες που έπληξαν τον άνθρωπο από τον 20ο αιώνα, όπως η παιδική λευχαιμία, ο καρκίνος του στήθους, το κακόηθες μελάνωμα και το άσθμα μπορούν να συνδεθούν με τη χρήση του ηλεκτρισμού" Δρ. Samuel Milham, Ιατρικός ερευνητής εργασιακής επιδημιολογίας [8]

Παιδική λευχαιμία

  • Όπως αναφέρει και οδηγός της Ελληνικής Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας οι έρευνες καταγράφουν “στατιστικό διπλασιασμό των κρουσμάτων παιδικής λευχαιμίας σε παιδιά που είναι εκτεθειμένα σε μέσες ημερήσιες τιμές μαγνητικού πεδίου μεγαλύτερες των 400nT”[9]. Η παρατήρηση βασίζεται σε έρευνα του Ahlbom[10].
  • Άλλη έρευνα (Greenland [11]) κατέγραψε διπλασιασμό των κρουσμάτων λευχαιμίας με ακόμη χαμηλότερη με μέση έκθεση >300nT (τιμές >300nT δεν είναι καθόλου ασυνήθιστες σε πυκνοκατοικημένες περιοχές λόγω των υπερφορτωμένων καλωδίων χαμηλής τάσης!)
  • Έρευνα του 2005 (Draper[12]) κατέγραψε 70% αύξηση της παιδικής λευχαιμίας σε απόσταση <200 μέτρων από καλώδια υψηλής τάσης και 23% αύξηση σε απόσταση <600 μέτρων.
  • Δεδομένου ότι τα μαγνητικά πεδία σε αποστάσεις>200 μέτρων είναι απίθανο να είναι ανεβασμένα (τουλάχιστον εξαιτίας των καλωδίων υψηλής τάσης), είναι πιθανό η αύξηση της λευχαιμίας να οφείλεται σε άλλα φαινόμενα, όπως ο ιονισμός των μικροσωματιδίων.
  • Τα υψηλά ηλεκτρικά πεδία γύρω από τις γραμμές υψηλής τάσης, φορτίζουν τα μικροσωματίδια στον αέρα (Corona Ions Effect) αυξάνοντας την πιθανότητα να επικολλήσουν στο δέρμα και τους πνεύμονες[13].Το πρόβλημα αυτό μπορεί να είναι σημαντικό σε περιοχές με αυξημένη ατμοσφαιρική ρύπανση (π.χ. δίπλα σε δρόμους μεγάλης κυκλοφορίας, σε εργοστάσια, σε καλλιέργειες που ψεκάζονται). Τα φορτισμένα σωματίδια μπορεί να ταξιδέψουν με τη βοήθεια του αέρα μέχρι και 5 χμ μακριά.
  • Έρευνα του Πανεπιστημίου του Bristol[14] έδειξε ότι η ύπαρξη υψηλών επιπέδων ηλεκτρικών πεδίων χαμηλών συχνοτήτων στο χώρο, όπως συμβαίνει κοντά σε καλώδια υψηλής τάσης, αυξάνει μέχρι και 18 φορές την συσσώρευση των σωματιδίων ραδονίου στο χώρο. Τα ανεβασμένα επίπεδα ραδονίου συνδέονται με τον καρκίνο του πνεύμονα (μπορείτε να μετρήσετε εύκολα τα επίπεδα ραδονίου στο χώρο σας ενοικιάζοντας τον ψηφιακό μετρητή ραδονίου Canary).

Μελάνωμα

  • Έρευνα του 2003 (Tynes[15]) κατέληξε στο συμπέρασμα ότι “υπάρχουν στοιχεία για τη σύνδεση της έκθεσης σε μαγνητικά πεδία με το κακοήθες μελάνωμα”

Νευροεκφυλιστικές ασθένειες

  • Μετά ανάλυση του 2008 (Garcia[16]) έδειξε σημαντική αύξηση του κινδύνου εμφάνισης Altzheimer ανάλογα με την έκθεση σε ηλεκτρικά και μαγνητικά πεδία.
  • Άλλη έρευνα (Feychting[17]) συμπέρανε ότι “η έκθεση σε ηλεκτρομαγνητικά πεδία χαμηλών συχνοτήτων αυξάνει τον κίνδυνο πρόωρης έναρξης της νόσου του Αλτσχάιμερ” και “μπορεί να αντιπροσωπεύει μία αργής δράσης επιρροή στην πορεία της ασθένειας».
  • Αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης αμυοτροφικής πλευρικής σκλήρυνσης (ALS ή νόσος του Lou Gehrig) κατέγραψαν οι Håkansson [18] και Ahlbom[19]. Η πάθηση αυτή αποτελεί μια προοδευτική νευροεκφυλιστική ασθένεια που επηρεάζει τα νευρικά κύτταρα στον εγκέφαλο και την σπονδυλική στήλη και προκαλεί μυϊκή αδυναμία, αναπηρία και τελικά θάνατο.

Παιδική παχυσαρκία

  • Πρόσφατη έρευνα[20] υποστηρίζει ότι "Η έκθεση της μητέρας σε υψηλά μαγνητικά πεδία κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, μπορεί να είναι ένα νέος, άγνωστος μέχρι τώρα, επιβαρυντικός παράγοντας που συνεισφέρει στην παγκόσμια επιδημία της παιδικής παχυσαρκίας".

Παιδικό άσθμα 

  • 15% αύξηση στα κρούσματα παιδικού άσθματος για κάθε 100nT έκθεσης της μητέρας σε μαγνητικά πεδία κατέγραψε έρευνα του 2011[21].

Αποβολές εγκυμοσύνης

  • Τουλάχιστον δύο έρευνες έχουν συνδέσει την έκθεση των εγκύων σε ανεβασμένα μαγνητικά πεδία με τις αποβολές κατά την εγκυμοσύνη[22],[23].

Ποιες τιμές έκθεσης είναι ασφαλείς;

Tα επιτρεπτά από τη νομοθεσία όρια έκθεσης βασίζονται μόνο στη θέρμανση στων ιστών και θεωρούνται ξεπερασμένα λόγω της μεγάλης αύξησης των πηγών και των τιμών ακτινοβολίας αλλά και των νέων επιστημονικών δεδομένων.

Τα τελευταία χρόνια έχουν προταθεί από διάφορους επιστημονικούς φορείς νέα πολύ χαμηλότερα όρια έκθεσης, τα οποία βασίζονται σε μη θερμικές επιδράσεις των ακτινοβολιών που φαίνεται ότι οδηγούν σε επιπτώσεις υγείας. Περισσότερα για τα ασφαλή όρια έκθεσης στις τεχνητές ακτινοβολίες..

Οι περισσότεροι φορείς που προτείνουν ασφαλή όρια έκθεσης τα τελευταία χρόνια συνιστούν η μέση 24ωρη έκθεση μας να μην υπερβαίνει τα 10 Volt/m για τα ηλεκτρικά πεδία και τα 200 nT για τα μαγνητικά πεδία, τιμές που δυστυχώς δεν υπερβαίνονται συχνά μόνο πλησίον των καλωδίων υψηλής τάσης αλλά και πλησίον των καλωδίων χαμηλής τάσης, των μετασχηματιστών, ηλεκτρικών πινάκων και διαφόρων ηλεκτρικών συσκευών.

Μετρώντας τις τιμές ακτινοβολίες γύρω από εμφανείς και μη πηγές μπορείτε να αποφύγετε εύκολα υπερβάσεις στην καθημερινή σας έκθεση σε ακτινοβολίες. Δείτε αναλυτικές πληροφορίες για τους τρόπους μέτρησης παρακάτω.

Ποια η ασφαλής απόσταση από πυλώνες υψηλής τάσης;

Η ελληνική νομοθεσία ορίζει ότι η ελάχιστη απόσταση κατοικιών πρέπει να είναι 20 μέτρα για τις γραμμές υψηλής τάσης 66KV ή 150KV και 25μ για τις γραμμές υπερυψηλής τάσης 400KV.

Ωστόσο τα προτεινόμενα όρια έκθεσης σε ηλεκτρομαγνητικές ακτινοβολίες μπορεί να υπερβαίνονται και σε αρκετά μεγαλύτερες αποστάσεις.

Ανεβασμένες τιμές ηλεκτρικών πεδίων μπορεί να καταγραφούν και σε απόσταση >200 μέτρων. Ωστόσο επειδή τα πεδία αυτά συνήθως μπλοκάρονται από διάφορα γειωμένα αγώγιμα αντικείμενα όπως δέντρα, τα περισσότερα οικοδομικά υλικά κ.α. μόνο με την μέτρηση μπορούμε να διαπιστώσουμε την ακριβή επιβάρυνση.

Οι τιμές των εκπεμπόμενων μαγνητικών πεδίων εξαρτώνται από τις καταναλώσεις που εξυπηρετούν οι συγκεκριμένες γραμμές, τις αποστάσεις των ρευματοφόρων αγωγών της γραμμής κ.α. Ακριβώς κάτω και δίπλα από τις γραμμές υψηλής τάσης το πιθανότερο είναι ότι θα έχουμε τιμές μαγνητικών πεδίων πολλαπλάσιες από το μέσο όρο (70nT στην Ευρώπη σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας). Τα 200 μέτρα αποτελούν μια καλή απόσταση ασφαλείας, που εξασφαλίζει συνήθως τιμές αντίστοιχες με το μέσο όρο. Ανάλογα με τα φορτία που εξυπηρετεί η κάθε γραμμή μπορεί να έχουμε φυσιολογικές τιμές ακόμη και σε απόσταση 50 μέτρων ή μικρότερη από τα καλώδια.

Σε τι απόσταση από το ακίνητο μου μπορεί να διέρχονται καλώδια υψηλής ή μέσης τάσης;

Κοντά σε καλώδια υψηλής τάσης η νομοθεσία ορίζει διαδρόμους δουλείας στους οποίους η ΔΕΗ ενδέχεται να μην επιτρέψει την χρήση / δόμηση.

Ο διάδρομος δουλείας έχει πλάτος 20 μέτρα εκατέρωθεν του άξονα για γραμμές υψηλής τάσης (66.000 ή 150.000 Volt) και 25 μέτρα εκατέρωθεν του άξονα για γραμμές υπερυψηλής τάσης (400.000 Volt).

Για να γίνει χρήση / δόμηση σε χώρους όπου διέρχονται γραμμές μεταφοράς υψηλής τάσης θα πρέπει να γίνει τοπογραφικό διάγραμμα του οικοπέδου στο οποίο να αποτυπώνονται οι γραμμές μεταφοράς και να γίνεται αίτηση στη ΔΕΗ για τους όρους δόμησης αλλά και για ενδεχόμενη μεταφορά ή ανύψωση καλωδίων.

Σύμφωνα με την Εγκ-56874/15854/161/81 (http://www.teelar.tee.gr/law/lpn/egk16181.htm, Χορήγησις οικοδομικών αδειών σε ιδιοκτησίες ευρισκόμενες πλησίον γραμμών της ΔΕΗ) "κατά την έκδοση οικοδομικών αδειών σε ιδιοκτησίες ευρισκόμενες κοντά σε Γραμμή Μεταφοράς 66-150-400 ΚΥ της ΔΕΗ οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει έχουν απευθυνθεί στη ΔΕΗ (ΔΕΠΜ, Τομέα Συντηρήσεως Γρ. κ' ΥΣ Μεταφοράς οδ. Αγ. 'Αννης 70 Αιγάλεω) για καθορισμό όρων δομήσεως από πλευράς δουλείας διελεύσεως Γρ. Μεταφοράς που δεν βρίσκονται κοντά στις ανωτέρω Γρ. Μεταφοράς θα γίνεται στο τοπογραφικό διάγραμμα του φακέλου σχετική δήλωση από τον μελετητή μηχανικό.".

Σχετικά με τις γραμμές μέσης τάσης υπάρχει αναφορά για απόσταση ασφαλείας 2-2,5 μέτρων στην υπ' αριθμ. 467/2012 απόφαση του Αρείου Πάγου (http://www.areiospagos.gr/nomologia/apofaseis_DISPLAY.asp?cd=YP0YDBX8RUMH5GQN9BQ7EUH8P046IZ&apof=467_2012).

Πως θα μετρήσω τις ακτινοβολίες από μετασχηματιστές και καλώδια υψηλής, μέσης ή χαμηλής τάσης της ΔΕΗ;

Μέτρηση ηλεκτρικών πεδίων

Υψηλά ηλεκτρικά πεδία εκπέμπουν κυρίως οι γραμμές υψηλής και υπερυψηλής τάσης ωστόσο επειδή γειώνονται από τα περισσότερα δομικά υλικά (εξαίρεση τα ξύλινα σπίτια) συνήθως δεν εισέρχονται στο εσωτερικό των κτιρίων και η μέτρηση τους έχει μεγαλύτερο νόημα στους εξωτερικούς χώρους.

Η αξιόπιστη μέτρηση ηλεκτρικών πεδίων σε εξωτερικούς χώρους γίνεται με τη χρήση επαγγελματικού εξοπλισμού, με τη βοήθεια εξειδικευμένου μηχανικού που θα πραγματοποιήσει Έλεγχο Ηλεκτρομαγνητικής Επιβάρυνσης στην κατοικία ή το οικόπεδο σας.

Αν θέλετε να μετρήσετε μόνοι σας τα ηλεκτρικά πεδία από καλώδια υψηλής  / μέσης τάσης, η πρόταση μας είναι ο μετρητής Trifield TF2 (Τιμή αγοράς 259 ευρώ - Τιμή διήμερης ενοικίασης 55 ευρώ - Τιμή εβδομαδιαίας ενοικίασης 75 ευρώ).

Μέτρηση μαγνητικών πεδίων

Πιο οικονομικός τρόπος είναι η ενοικίαση του μετρητή μαγνητικών πεδίων NFA30M της Gigahertz (Τιμή αγοράς 1285 ευρώ - Τιμή διήμερης ενοικίασης 55 ευρώ - Τιμή εβδομαδιαίας ενοικίασης 75 ευρώ).

Ο μετρητής NFA30M είναι πολύ απλός στη χρήση, σας δείχνει απευθείας την συνολική τιμή μαγνητικού πεδίου με το πάτημα ενός κουμπιού και μπορεί να καταγράφει αθόρυβα τις μετρήσεις στην ενσωματωμένη κάρτα μνήμης του, δείχνοντας σας την διακύμανση των τιμών και τους μέσους όρους έκθεσης.

Η πολύωρη / 24ώρη καταγραφή που μπορούμε να κάνουμε με τον NFA30M είναι σημαντική, ιδιαίτερα όταν μετράμε μαγνητικά πεδία από καλώδια χαμηλής τάσης, τα οποία έχουν συχνά μεγάλες αυξομειώσεις ανάλογα με τα ηλεκτρικά φορτία.

Εναλλακτικά μπορείτε να ζητήσετε τον Έλεγχο Ηλεκτρομαγνητικής Επιβάρυνσης του χώρου από μηχανικό της Home Biology, που περιλαμβάνει μετρήσεις ηλεκτρομαγνητικών πεδίων χαμηλών και υψηλών συχνοτήτων και εξατομικευμένη μελέτη με ανάλυση των μετρήσεων και προτάσεις για την μείωση της έκθεσης σε τεχνητές ακτινοβολίες. Σε περίπτωση σχετικά ανεβασμένων τιμών ή/και σε ύποπτους για ανεβασμένα μαγνητικά πεδία χώρους, υπάρχει η δυνατότητα 24ωρων μετρήσεων, χωρίς επιπλέον χρέωση.

 

 

[1] Στοιχεία ΔΕΗ (www.dei.gr)

[2] Τεχνικό Επιμέλητήριο Ελλάδος, Κατάρτιση Ενεργειακών Επιθεωρητών, Εισαγωγή στον τομέα ενέργειας, σελ. 12

[3] Havas M, (2006) Electromagnetic hypersensitivity: biological effects of dirty electricity with emphasis on diabetes and multiple sclerosis.

[4] ICNIRP Guidelines for limiting exposure to time varying electric, magnetic and electromagnetic fields (up to 300GHz)

[5] James Oschman, Energy Medicine in Therapeutics and Human Performance

[6] http://niremf.ifac.cnr.it/docs/niehs98.pdf

[7] http://monographs.iarc.fr/ENG/Monographs/vol80/mono80-6E.pdf

[8] Camilla Rees- Magda Havas, Public Health SOS – The Shadow Side of the Wireless Revolution

[9] ΕΕΑΕ, Χαμηλόσυχνα Ηλεκτρικά και Μαγνητικά Πεδία, σελίδα 12

[10] A pooled analysis of magnetic fields and childhood leukaemia, Ahlbom 2000

[11] A pooled analysis of magnetic fields, wire codes, and childhood leukemia. Childhood Leukemia-EMF Study Group, Greenland 2000

[12] Childhood cancer in relation to distance from high voltage power lines in England and Wales: a case-control study, Draper 2005

[13] Fews A.P., Henshaw D.L. et al - 1999, Corona ions from powerlines and increased exposure to pollutant

[14] Henshaw, Enhanced deposition of radon daughter nuclei in the vicinity of power frequency electromagnetic fields., Physics Laboratory, University of Bristol, UK, 1996 Jan;69

[15] Residential and occupational exposure to 50 Hz magnetic fields and malignant melanoma: a population based study,Tynes 2003

[16] Occupational exposure to extremely low frequency electric and magnetic fields and Alzheimer disease: a meta-analysis, García 2008

[17] Occupational magnetic field exposure and neurodegenerative disease, Feychting 2003

[18] Neurodegenerative diseases in welders and other workers exposed to high levels of magnetic fields, Håkansson 2003

[19] Neurodegenerative diseases, suicide and depressive symptoms in relation to EMF, Ahlbom 2001

[20] De-Kun Li et al, A Prospective Study of In-utero Exposure to Magnetic Fields and the Risk of Childhood Obesity, Scientific Reports

[21] De-Kun Li, MD, PhD; Hong Chen, MPH; Roxana Odouli, MSPH, Maternal Exposure to Magnetic Fields During Pregnancy in Relation to the Risk of Asthma in Offspring, Arch Pediatr Adolesc Med. 2011

[22] Lee GM, Neutra RR, Hristova L, Yost M, Hiatt RA. A nested case-control study of residential and personal magnetic field measures and miscarriages

[23] Li DK, Odouli R, Wi S, et al. A population-based prospective cohort study of personal exposure to magnetic fields during pregnancy and the risk of miscarriage. Epidemiology

Η γνώμη σας μας βοηθά να
σας παρέχουμε καλύτερες υπηρεσίες

Έχετε κάποιο σχόλιο/παρατήρηση ή κάτι να ρωτήσετε για την σελίδα;
Οι πληροφορίες στη σελίδα είναι χρήσιμες; Βρήκατε αυτό που ψάχνατε;
Μήπως η σελίδα φορτώνει αργά; Είναι κάτι άλλο που δεν λειτουργεί σωστά;
Μήπως το κείμενο είναι πολύ μεγάλο ή δεν το καταλαβαίνετε;
Τι άλλο θα θέλατε να υπάρχει σε αυτήν τη σελίδα;

 

 

H No1 εταιρεία μετρήσεων ακτινοβολίας στην Ελλάδα

Από το 2010, εκατοντάδες ιδιώτες, αλλά και οι μεγαλύτερες εταιρείες στη χώρα, μας έχουν εμπιστευτεί για την αξιόπιστη μέτρηση των ηλεκτρομαγνητικών πεδίων στους χώρους τους και την μείωση της επιβάρυνσης από αυτά.

Image
Image
Image
Image
Image
Image
Image
Image
Image

Έλεγχος Ηλεκτρομαγνητικής Επιβάρυνσης

Μάθετε πόση ακτινοβολία δέχεστε στο σπίτι ή το χώρο εργασίας σας και πώς να την μειώσετε, με τη βοήθεια μηχανικού του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου

Περισσότερα..

Ενοικίαση μετρητών ακτινοβολίας

Μετρήστε εύκολα και οικονομικά την ακτινοβολία από κεραίες κινητής τηλεφωνίας, ασύρματα τηλέφωνα και μόντεμ, καλώδια της ΔΕΗ, μετασχηματιστές, πίνακες, ηλεκτρικές συσκευές ενοικιάζοντας αξιόπιστους και απλούς στη χρήση μετρητές ακτινοβολίας

Περισσότερα..

E-shop

ΜΕΤΡΗΤΕΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ

Απλοί στη χρήση μετρητές για την εύκολη για την καταγραφή της ακτινοβολίας από όλες τις πηγές! 

 Μετρητές ακτινοβολίας χαμηλών συχνοτήτων από καλώδια, μετασχηματιστές, πυλώνες, ηλεκτρικές συσκευές κ.α. 

Μετρητές ακτινοβολίας υψηλών συχνοτήτων από κεραίες κινητής τηλεφωνίας, ασύρματα τηλέφωνα, Wi-Fi κ.α.  

Μετρητές ραδιενέργειας από ραδόνιο, ραδιενεργά δομικά υλικά κ.α.

 (στον παρακάτω συνοπτικό πίνακα δείτε μόνο τους μετρητές ακτινοβολίας που είναι διαθέσιμοι και για ενοικίαση)  

  • HF32D
  • Gigahertz (Γερμανία)
  • Μέτρηση ηλεκτρομαγνητικών πεδίων υψηλών συχνοτήτων
    από κεραίες κινητής τηλεφωνίας, ασύρματα τηλέφωνα, Wi-Fi, baby monitors κ.α.
  • Η οικονομική επιλογή για την μέτρηση της ακτινοβολίας από κεραίες κινητής τηλεφωνίας, Wi-Fi, ασύρματα τηλέφωνα κ.α.
    Κατευθυντική κεραία για τον εντοπισμό των πηγών ασύρματης ακτινοβολίας
  • Τιμή αγοράς
    295€
  • Τιμή εβδομαδιαίας ενοικίασης
    45€
  • Τιμή διήμερης ενοικίασης
    30€
  •  
  • HF38B
  • Gigahertz (Γερμανία)
  • Μέτρηση ηλεκτρομαγνητικών πεδίων υψηλών συχνοτήτων
    από κεραίες κινητής τηλεφωνίας, ασύρματα τηλέφωνα, Wi-Fi, baby monitors κ.α.
  • Κορυφαία επιλογή για την μέτρηση της ασύρματης ακτινοβολίας!
    Κατευθυντική κεραία για τον εντοπισμό των πηγών ασύρματης ακτινοβολίας
    Διαφορετικό ηχητικό σήμα για την αναγνώριση των πηγών ασύρματης ακτινοβολίας
  • Τιμή αγοράς
    499€
  • Τιμή εβδομαδιαίας ενοικίασης
    75€
  • Τιμή διήμερης ενοικίασης
    55€
  • Δωρεάν επανενοικίαση μετά από θωράκιση χώρου
  • HF58B
  • Gigahertz (Γερμανία)
  • Μέτρηση ηλεκτρομαγνητικών πεδίων υψηλών συχνοτήτων
    από κεραίες κινητής τηλεφωνίας, ασύρματα τηλέφωνα, Wi-Fi, baby monitors κ.α.
  • Ίδια χαρακτηριστικά με τον HF38B
    Επιπλέον αποθήκευση μετρήσεων, υπολογισμός μέσου όρου έκθεσης και δυνατότητα εκτύπωσης αποτελεσμάτων (μόνο σε σύνδεση με τον NFA30M)
  • Τιμή αγοράς
    849€
  • Τιμή εβδομαδιαίας ενοικίασης
    85€
  • Τιμή διήμερης ενοικίασης
    65€
  • Δωρεάν επανενοικίαση μετά από θωράκιση χώρου
  • NFA30M
  • Gigahertz (Γερμανία)
  • Μέτρηση μαγνητικών πεδίων χαμηλών συχνοτήτων
    από καλώδια ΔΕΗ, μετασχηματιστές, πίνακες, ηλεκτρικές συσκευές κ.α. (λόγω κατανάλωσης ρεύματος)
  • Η καλύτερη επιλογή για μέτρηση μαγνητικών πεδίων από καλώδια ΔΕΗ χαμηλής/μέσης τάσης, μετασχηματιστές κ.α.
    Τρισδιάστατη μέτρηση μαγνητικού πεδίου
    Αποθήκευση μετρήσεων, υπολογισμός μέσου όρου έκθεσης και δυνατότητα εκτύπωσης αποτελεσμάτων
  • Τιμή αγοράς
    1285€
  • Τιμή εβδομαδιαίας ενοικίασης
    75€
  • Τιμή διήμερης ενοικίασης
    55€
  • Δωρεάν επανενοικίαση μετά από θωράκιση χώρου
  • ΜΕ3030Β
  • Gigahertz (Γερμανία)
  • Μέτρηση μαγνητικών πεδίων χαμηλών συχνοτήτων
    από καλώδια ΔΕΗ, μετασχηματιστές, πίνακες, ηλεκτρικές συσκευές κ.α. (λόγω κατανάλωσης ρεύματος)
  • Μέτρηση ηλεκτρικών πεδίων χαμηλών συχνοτήτων
    από καλώδια ΔΕΗ, καλώδια σε τοίχους, ηλεκτρικές συσκευές κ.α. (λόγω τάσης)
  • Η οικονομική επιλογή για μέτρηση της ακτινοβολίας από καλώδια ΔΕΗ, μετασχηματιστές, ηλεκτρικές συσκευές κ.α.
    Μέτρηση ηλεκτρικού κ' μαγνητικού πεδίου στον ένα άξονα
  • Τιμή αγοράς
    159€
  • Τιμή εβδομαδιαίας ενοικίασης
    45€
  • Τιμή διήμερης ενοικίασης
    30€
  • TRIFIELD TF2
  • Alphalab (ΗΠΑ)
  • Μέτρηση μαγνητικών πεδίων χαμηλών συχνοτήτων
    από καλώδια ΔΕΗ, μετασχηματιστές, πίνακες, ηλεκτρικές συσκευές κ.α. (λόγω κατανάλωσης ρεύματος)
  • Μέτρηση ηλεκτρικών πεδίων χαμηλών συχνοτήτων
    από καλώδια ΔΕΗ, καλώδια σε τοίχους, ηλεκτρικές συσκευές κ.α. (λόγω τάσης)
  • Μέτρηση ηλεκτρομαγνητικών πεδίων υψηλών συχνοτήτων
    από κεραίες κινητής τηλεφωνίας, ασύρματα τηλέφωνα, Wi-Fi, baby monitors κ.α.
  • All in one μετρητής για την γρήγορη εκτίμηση της επιβάρυνσης από όλες τις κύριες πηγές ακτινοβολίας!
    Τρισδιάστατη μέτρηση μαγνητικού πεδίου
    Προτείνεται για την μέτρηση ακτινοβολίας από καλώδια υψηλής τάσης / πυλώνες της ΔΕΗ
  • Τιμή αγοράς
    259€
  • Τιμή εβδομαδιαίας ενοικίασης
    75€
  • Τιμή διήμερης ενοικίασης
    55€
  • Body Voltage
  • Peaktech (Γερμανία)
  • Μέτρηση ηλεκτρικών πεδίων χαμηλών συχνοτήτων
    από καλώδια σε τοίχους, ηλεκτρικές συσκευές κ.α. (λόγω τάσης)
  • Εναλλακτικός τρόπος μέτρησης της επιβάρυνσης από ηλεκτρικά πεδία χαμηλών συχνοτήτων από καλώδια συνδέοντας το σώμα σας με γείωση
    Δεν ενδείκνυται για εξωτερικές μετρήσεις
  • Τιμή αγοράς
    199€
  • Τιμή εβδομαδιαίας ενοικίασης
    45€
  • Τιμή διήμερης ενοικίασης
    30€
  • RD1212-BT
  • Quartarad (Ρωσία)
  • Μέτρηση ραδιενέργειας
    από δομικά υλικά (πλακάκια, πάγκοι γρανίτη, τούβλα κ.α.), ιατρικά μηχανήματα, απόβλητα βιομηχανιών, νοσοκομείων, πυρηνικά ατυχήματα κ.α.
  • Αξιόπιστος μετρητής για την εύκολη και γρήγορη καταγραφή των επιπέδων ραδιενέργειας
    Δωρεάν εφαρμογή RadexRead για την αποθήκευση και χαρτογράφηση των μετρήσεων ραδιενέργειας
    Ηχητικός συναγερμός
  • Τιμή αγοράς
    329€
  • Τιμή εβδομαδιαίας ενοικίασης
    65€
  • Τιμή διήμερης ενοικίασης
    45€
  • Corentium Home
  • Airthings (Νορβηγία)
  • Μέτρηση ραδονίου
    από υπέδαφος, δομικά υλικά κ.α.
  • Ο πιο γρήγορος (εβδομαδιαίο δείγμα) αλλά αξιόπιστος τρόπος για την μέτρηση του καρκινογόνου ραδονίου στο χώρο σας
    Υπολογισμός ημερησίων, εβδομαδιαίων και συνολικών μέσων όρων έκθεσης
    Δυνατότητα εκτύπωσης αποτελεσμάτων
  • Τιμή αγοράς
    249€
  • Τιμή εβδομαδιαίας ενοικίασης
    50€
  • Τιμή διήμερης ενοικίασης
    -

Εκπτώσεις στις τιμές επανενοικίασης όλων των μετρητών ακτινοβολίας!

Σταθερή τιμή εβδομαδιαίας επανενοικίασης 40 ευρώ! - Σταθερή τιμή 2ήμερης επανενοικίασης 25 ευρώ! 

Εκπτώσεις στην ταυτόχρονη ενοικίαση των κορυφαίων μετρητών υψηλών και χαμηλών συχνοτήτων!

Σετ μέτρησης υψηλών & χαμηλών συχνοτήτων HF58B+NFA30M: εβδομαδιαία ενοικίαση 115 ευρώ (45 ευρώ έκπτωση!) - 2ήμερη ενοικίαση 95 ευρώ (25 ευρώ έκπτωση!)

Σετ μέτρησης υψηλών & χαμηλών συχνοτήτων HF38B+NFA30M: εβδομαδιαία ενοικίαση 95 ευρώ (55 ευρώ έκπτωση!) - 2ήμερη ενοικίαση 75 ευρώ (35 ευρώ έκπτωση!)

 Για περισσότερα επισκεφτείτε τη σελίδα ενοικίασης των μετρητών ακτινοβολίας!  

Συχνές ερωτήσεις

Ποιες είναι οι κύριες πηγές ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας;

Ο σύγχρονος άνθρωπος είναι εκτεθειμένος καθημερινά σε ένα μείγμα ακτινοβολιών:

  • Ηλεκτρομαγνητικά πεδία υψηλών συχνοτήτων (ασύρματα) από κινητά τηλέφωνα, ασύρματα τηλέφωνα και μόντεμ Wi-Fi, κεραίες κινητής τηλεφωνίας (υπάρχουν σε κάθε γειτονιά - συχνά καμουφλαρισμένες – δείτε που υπάρχουν κοντά σας κάνοντας κλικ εδώ - έρχονται και τα νέα δίκτυα 5G με δεκαπλάσιες κεραίες), έξυπνες συσκευές, bluetooth, έξυπνους μετρητές, συστήματα συναγερμού, φούρνους μικροκυμάτων, ασύρματες κονσόλες παιχνιδιών, κεραίες εκπομπής ραδιοτηλεοπτικών σημάτων, ραντάρ, baby monitor κ.α. (μη ιονίζουσα ακτινοβολία)
  • Ηλεκτρικά και μαγνητικά πεδία χαμηλών συχνοτήτων από μετασχηματιστές και καλώδια ΔΕΗ, καλώδια οικιακών ηλεκτρικών εγκαταστάσεων, ηλεκτρολογικούς πίνακες, ηλεκτρικές και ηλεκτρονικές συσκευές, συστήματα θέρμανσης κ.α. (μη ιονίζουσα ακτινοβολία)
  • Ραδιενέργεια (σωματίδια α, β, ακτινοβολία γ, Χ) από δομικά υλικά,  ακτινογραφίες, υπέδαφος, ραδόνιο, πυρηνικά ατυχήματα κ.α. (ιονίζουσα ακτινοβολία)
Πως μπορώ να μειώσω την έκθεση μου σε ηλεκτρομαγνητικές ακτινοβολίες;